Eubich (Gasiński) Edmund Ludwik (1860–1924), artysta dramatyczny, ur. 10 VIII w Kielcach, syn Karola i Teofili z Gasińskich. W metryce chrztu figuruje ojciec jako Eübig. O latach szkolnych i o studiach przygotowujących do zawodu aktorskiego nic nie wiadomo. Do teatru wstąpił w r. 1881 w mieście rodzinnym, zaciągnąwszy się do przebywającego tam wówczas towarzystwa Józefa Texla. Z nim był w Łodzi, Lublinie, Petersburgu (sezon 1882–3), znowu w Łodzi (1884–5, 1885–6; tutaj również w 1883–4, ale pod dyrekcją Puchniewskiego), wreszcie w Kielcach i w 1886–7 ponownie w Lublinie od 20 IX. Latem 1884, 1885 i 1886 razem z wymienionymi wyżej zespołami występował w Warszawie w teatrze ogródkowym Belle-Vue. W tym pierwszym okresie, pod nazwiskiem rodowym, zajmował jeszcze skromne stanowisko, używany w chórach i do układania tańców, powierzano mu jednak i odpowiedzialne role. W takim samym charakterze zaangażowany w lutym 1887 do teatru lwowskiego, po upływie pół roku, i już jako Gasiński zaliczony w poczet artystów, zaczął grywać mniejsze role w operetkach i farsach. Z czasem wybił się na jedno z miejsc czołowych i zyskał w świecie teatralnym rozgłos, dzięki czemu w r. 1896 przeszedł do Teatrów Rządowych w Warszawie. Tutaj rolą Czecha Pawliczka w operetce »Za oceanem« (4 VII 1896) od razu podbił publiczność. Po ewakuacji władz rosyjskich w lipcu 1915 należał do zrzeszenia artystów dawnej »Farsy«, opuścił je jednak zimą 1916 i występował gościnnie w T. Małym. W połowie t. r. objął na własny rachunek T. Nowoczesny, nie zrażony niepowodzeniem, z reguły towarzyszącym często zmieniającym się w tym budynku przedsiębiorcom. Nie uniknął takiego losu i G., toteż w kwietniu 1917 zrezygnował i zaangażował się do Teatru Polskiego. W r. 1920 został przyjęty do Teatrów Miejskich (dawnych Rządowych) i na tej ostatniej placówce, zaliczony do zespołu Teatru Rozmaitości, pozostawał niemal do śmierci. Tutaj też 27 XI 1923 obchodził czterdziestolecie pracy w zawodzie aktorskim, grając jedną z dawniejszych swych i najlepszych ról, rolę hr. de Larzac w komed. Flersa i Caillaveta pt. »Papa«. Zmarł 20 IV 1924. Żonaty był z Marią z Pepłowskich 1. v. Zarembina, córką Adolfa, znakomitego obrońcy karnego.
G. należał do rzędu artystów, którzy długo nie mogą okazać pełnej miary talentu. Po piętnastu latach na scenie był już aktorem wybornym, dalszemu jednak doskonaleniu się stanęły na przeszkodzie narzucone mu warunki pracy. Należąc do zespołu operetki i świetnej w tych latach – dzięki umiejętnemu kierownictwu Ludwika Śliwińskiego – farsy, grał ciągle, a choć role w tym repertuarze niemieckich i francuskich krotochwil były bliźniaczo do siebie podobne nie popadł w manierę. Potrafił wprawdzie uwydatniać charakterystyczne rysy owych szablonowych postaci, jednakże z konieczności powtarzał się. Zdawał sobie z tego sprawę, zżymał się na niewolę, w jakiej trzymał go Śliwiński, i czując się po temu na siłach, tęsknił do podjęcia poważniejszych zadań. Pragnienie to dane mu było urzeczywistnić dopiero po latach dwudziestu, a więc w chwili, gdy zarówno sterane zdrowie, jak i związane z tym obniżenie się warunków (niezwykła werwa, silny głos o ciepłym brzemieniu, nadający się do modulacji, »gra oczu i muskułów – według określenia Kotarbińskiego – podatna dla oddania stanów wewnętrznych«), znacznie utrudniały, niekiedy nawet uniemożliwiały należyte wykonanie roli. Mimo to w ostatnim okresie zdołał w Teatrach Polskim i Rozmaitości dać kilka pierwszorzędnych kreacji z zakresu wyższej lub klasycznej komedii, a nawet i dramatu, takich jak m. in: Patiomkin (»Katarzyna Wielka« G. B. Shawa, 1916), Chaerea (»Kaius Cezar Julius Kaligula« Rostworowskiego, 1917), Czkawka (»Wieczór trzech Króli«, 1918 i 1923), Annasz (»Judasz z Kariothu«, 1918), Orgon (»Dożywocie«, 1918), Jakub (»Skąpiec«, 18 IX 1923, ostatnia rola). Przyjęto te kreacje z należnym uznaniem, ale w pamięci szerokich kół publiczności ustaliła się opinia o G-im na podstawie poprzedniej długoletniej jego działalności, toteż do historii teatru przeszedł jako świetny aktor farsowy. Może poniekąd słusznie, gdyż i w tamtych rolach był artystą wyjątkowym, a gdy tekst na to pozwalał, zdobywał się (zdaniem takiego znawcy jak Kotarbiński) »na styl komedii wyższej,…a nawet chwilami błyskiem oka, skupionym akcentem głosu przypominał… Żółkowskiego«.
Kotarbiński J., Pamięci Edmunda Gasińskiego, »Scena Polska« R. VI z. 3, s. 250–2; Owerłło P., Z tamtej strony rampy, W. 1936; Pepłowski St., Teatr polski we Lwowie, II, Lw. 1891. – Metryka chrztu w Kielcach 1860; Okólniki Zw. Art. Scen P.; Krzesiński St., Lista aktorów i aktorek oraz Pamiętnik III, V, rkp.; Kartoteka St. Dąbrowskiego i autora.
Mieczysław Rulikowski